Zamek Królewski na Wawelu

Najsłynniejszym zabytkiem renesansowym w Małopolsce oraz w całej Polsce jest zamek na Wawelu. Już w X wieku stał w tym miejscu romański pałac, który później przekształcono w zespół mieszkalno-obronny. Za panowania Kazimierza Wielkiego powstał tu potężny zamek gotycki. W 1. połowie XVI wieku król Zygmunt I Stary sfinansował całkowitą przebudowę zamku. Zatrudniono znakomitych architektów włoskich, którzy przekształcili wawelski zamek w renesansową rezydencję godną króla Polski. Powstały wówczas od strony dziedzińca arkadowe krużganki, ciągnące się wzdłuż zachodniego, północnego i wschodniego skrzydła zamku. Na krużgankach gromadzili się mieszkańcy zamku, by obserwować turnieje, widowiska i uroczystości dworskie odbywające się na dziedzińcu. Krużganki zapewniały również najszybszą komunikację między różnymi częściami zamku. Wawelskie krużganki stały się wzorem dla magnatów budujących swoje rezydencje w różnych częściach Polski. Dzisiaj wawelska budowla zachwyca mistrzostwem wykonania licznych rzeźbionych portali, obramowań okiennych, dekoracyjnych płaskorzeźb, ornamentów, kolumienek i innych detali architektonicznych. Równie okazale prezentują się wnętrza zamku. Komnaty Królewskie wyglądają jak w czasach Jagiellonów i Wazów. Uwagę zwracają zwłaszcza sufity z drewnianymi kasetonami (ozdobnymi, czworobocznymi wgłębieniami). W Sali Poselskiej kasetony ozdobiono rzeźbami męskich i kobiecych głów. W wawelskich salach interesujące są też fryzy. Są to pasy malowideł ściennych biegnące wzdłuż całej komnaty tuż przy suficie. W komnatach oglądać można obrazy dawnych mistrzów, kominki, piece kaflowe, zabytkowe meble, wyroby z porcelany oraz tkaniny. Szczególną wartość mają tkaniny ścienne, zwane arrasami, z kolekcji króla Zygmunta Augusta.